IPv6 en de groei van internet

Het Internetprotocol (IP) vormt de basis van het internet. Elke computer op het internet heeft een nummer, een IP-adres. Aan de hand van deze adressen weten computers elkaar te vinden en met elkaar te communiceren over het internet. Om er voor te zorgen dat iedereen dezelfde afspraken gebruikt, is in 1981 het Internetprotocol versie 4 (IPv4) ontwikkeld. In dit protocol staat vastgelegd dat de lengte van een IP-adres 32 bits lang is.

Het internet groeit

Omdat er steeds meer apparaten, zoals mobiele telefoons, pda’s, gameconsoles, e.d. met het internet communiceren, neemt de vraag naar IP-adressen nog iedere dag toe. In 2012 heeft de ICANN het laatste blok van 65.536 adressen uitgegeven. De Internet Corporation for Assigned Names and Numbers is een organisatie zonder winstoogmerk die alle IP-adressen onder haar beheer heeft en distribueert. Ook beheert de ICANN alle topleveldomeinen zoals .nl .net en .com.

De groei van IPv4 heeft lang door kunnen gaan omdat veel apparaten door middel van Network Adress Translation (NAT) samen gebruik maken van één IPv4 adres. Voordat NAT gebruikt werd, had elk apparaat dat met het internet communiceerde een eigen uniek IP-adres. Een internetprovider geeft maar één IP-adres uit, een NAT-router zorgt ervoor dat elk afzonderlijk apparaat een verbinding met het internet heeft. Zonder deze techniek waren de IPv4 adressen al veel eerder op geweest.

IPv6 als vervanger van IPv4

Omdat reeds lange tijd bekend was dat de IPv4-adressen in de toekomst op zouden raken, is er in een vroeg stadium gewerkt aan een vervanger in de vorm van IPv6. IPv6, ontworpen door de Internet Engineering Task Force (IETF), is sinds de introductie in 1999 in gebruik en door het vele en lange testen een stabiel protocol. Door over te stappen op IPv6 kan de groei van het internet doorgezet worden.

De voordelen van IPv6

Belangrijk verschil tussen IPv4 (32 bits, 4 x 109 adressen) en IPv6 (128 bits, 3.4 x 1038 adressen) is de lengte van het netwerkadres. De 128-bits adressen leveren zoveel adressen op dat er niet meer bezuinigd hoeft te worden op het aantal adressen dat een organisatie krijgt. Ter illustratie: voor elke persoon op aarde zijn er ongeveer 50.000 quadriljoen adressen beschikbaar.

Naast het grotere adresbereik en het overbodig maken van NAT heeft IPv6 nog een groot voordeel ten opzichte van IPv4, namelijk gegevensbeveiliging op IP-niveau. IPv6 maakt het mogelijk om de gegevens tijdens het transport te voorzien van beveiliging. Bij IPv4 is er een aparte laag voor nodig voor de versleuteling van de gegevens (VPN, HTTPS, SSH). De beveiliging wordt desondanks nog steeds op basis van die protocollen toegepast, maar nu met een extra beveiliging op de IP-laag.

Compatibiliteit IPv6

De IPv4- en IPv6-protocollen kunnen niet direct met elkaar communiceren. Voordat de IPv6 adressen ingezet kunnen worden, zullen netwerken, services en producten IPv6-compatible gemaakt moeten worden. IPv6-apparaten hebben namelijk ook een IPv4-adres nodig om met het 'oude internet' te kunnen communiceren. Tijdens de migratie naar IPv6 zullen er geen IPv4-adressen vrijgegeven worden. Het is de verwachting is dat dit pas bij een volledige overgang naar IPv6 het geval zal zijn.

Adaptatie
Verschillende providers bieden ondertussen ondersteuning voor IPv6. XS4ALL was de eerste grote provider die het native aanbood. Native wil in dit geval zeggen zonder tunnel naar een centrale server die via IPv4 te bereiken is. KPN is in mei van 2015 begonnen met proefdraaien van IPv6. Ziggo biedt sinds 7 april 2015 ook IPv6 adressen aan bij haar klanten. Ook verschillende kleinere providers als OnsBrabantNet en ZeelandNet bieden al de mogelijkheid om IPv6 aan te zetten.

Implementatie van IPv6
De implementatie van IPv6 gaat helaas niet zo snel als veel mensen graag hadden gezien. Omdat de IPv4 adressen feitelijk in 2012 op waren en ondertussen echt de laatste restjes uit de pot geschraapt worden, zijn de providers nu steeds massaler bezig om IPv6 uit te rollen. Dit gaat wel gepaard met forse kosten, omdat de hardware die in datacenters van aanbieders staan niet geschikt is voor IPv6.

De Nederlandse IPv6 Task Force

Door het Ministerie van Economische Zaken werd in 2005 al onderkend dat de invoering van IPv6 achterliep bij de verwachte noodzaak. Om die reden is in dat jaar in opdracht van dat ministerie door ECP-EPN de Nederlandse IPv6 Task Force opgericht. Doel van deze IPv6 Task Force is het inventariseren van de factoren die de invoering van IPv6 tegenhouden en het promoten van de tijdige invoering van IPv6.

Het overgaan van het huidige IPv4 protocol naar IPv6 hoeft niet in één stap te gebeuren. Beide protocollen bestaan op dit moment naast elkaar, en zullen nog vele jaren naast elkaar blijven bestaan. Door middel van verschillende technieken en diensten kunnen de twee protocollen met elkaar communiceren. Op het vlak van consumentenrouters en Internet Service Providers moet echter nog veel gebeuren.

Zie ook: IPv6 Monitoring in Nederland (de vijfde meting)

De Stichting IPv6 Nederland

In 2010 werd door een groep ICT-ondernemers de Stichting IPv6 Nederland opgericht, kortweg Stipv6. Zij zien naast de noodzaak van de invoering van IPv6 een grote behoefte aan concrete en bruikbare kennis over IPv6. Doel van Stipv6 is dan ook om helderheid te brengen op het gebied van IPv6-kenmerken van hardware, software, diensten en organisaties. De stichting probeert dat te doen door middel van publicaties, trainingen, adviezen en on-demand testing.

IPv6 geschiktheid Nederlandse providers

Internetten.nl onderkent het belang van IPv6 en de groeiende relevantie ervan voor de gebruikers van de vergelijkingssite. Samen met de Stichting IPv6 Nederland is overeengekomen aan de lijst met kenmerken van de internetabonnementen ook 'IPv6' toe te voegen.

Internetten.nl vermeldt daarom vanaf januari 2011 de IPv6-kenmerken van abonnementen voor internettoegang. Bij alle Internet Service Providers is te zien in hoeverre er maatregelen zijn genomen om de internettoegang voor hun klanten ook in de toekomst te garanderen. Er zijn zes categorieën -oftewel klassen- gecreëerd die de IPv6 geschiktheid voor nieuwe klanten van breedbandabonnementen weergeven:

  1. Ongeschikt, IPv4 adres is een privé-adres. Klanten die een abonnement in deze categorie nemen, krijgen een privé IPv4 adres aan de WAN (Wide Area Network) zijde, waardoor het niet mogelijk is om via een omleiding (een 'tunnel') alsnog van IPv6 gebruik te maken. Oftewel, aan WAN zijde een adres uit 10.0.0.0/8, 172.16.0.0/12 of 192.168.0.0/16 reeks.
  2. Ongeschikt, IPv4 adres is een niet-vast publiek adres. Abonnementen in deze categorie kennen geen publiek IPv4 adres aan de WAN zijde, waardoor het niet mogelijk is om via een omleiding (een 'tunnel') alsnog van IPv6 gebruik te maken. Oftewel, aan WAN zijde een adres uit 10.0.0.0/8, 172.16.0.0/12 of 192.168.0.0/16 reeks.
  3. Zelf te configureren, IPv4 adres is een vast publiek-adres. Met een publiek IPv4 adres kan de gebruiker zelf een tunnel opzetten via bijvoorbeeld Hurricane Electric. Oftewel, aan WAN zijde geen adres uit 10.0.0.0/8, 172.16.0.0/12 of 192.168.0.0/16 reeks.
  4. Via tunnel van aanbieder. IPv6 is via een tussenoplossing mogelijk, namelijk via een door de provider verzorgde tunnel. Dit is een 6rd (RFC 5569) of 6to4 (RFC 3964) tunnel.
  5. Volwaardige IPv6 verbinding. Volwaardige (native) IPv6, dus een ongetunnelde IPv6 verbinding naast IPv4. Dit is exclusief een door de provider geleverde IPv6 router.
  6. Volwaardige IPv6 verbinding inclusief router. Volwaardige (native) IPv6, dus een ongetunnelde IPv6 verbinding naast IPv4. Dit is inclusief een door de provider geleverde IPv6 router.

IPv6-geschiktheid Internetten.nl

De stand van zaken in september 2011: De meeste abonnementen op Internetten.nl zijn klasse '3', dus met een vast publiek IP waarover zelf een getunnelde IPv6-verbinding is op te zetten (bijvoorbeeld via tunnelbroker of sixxs. Alleen Caiway en CanalDigitaal bieden klasse '2', waarmee het in de lucht houden van een IPv6-tunnel niet zonder zorgen is.

Slechts één provider, te weten XS4ALL, biedt een volledig toekomstvaste IPv6-verbinding, sinds zomer 2010 is bij hen klasse '6' mogelijk. Iets minder geavanceerd, maar wel een volledig door de provider verzorgde IPv6-connectie bieden ADSL!Totaal en Concepts ICT. Zij bieden IPv6 via een tunnel. De grafiek laat het aantal aanbieders in iedere klasse zien (metingen in januari en september).

De komende jaren zullen er vele volgen. Bij veel grote providers lopen projecten om IPv6 aan te gaan bieden volgens de klasse '5' of '6': een volledige 'native' IPv6-verbinding naast de IPv4 verbinding. Solcon gaat op korte termijn leveren volgens klasse '6' en KPN laat weten vanaf 2012 IPv6 te bieden volgens klasse '5'. Van de andere providers zijn geen concrete plannen bekend gemaakt. Van aanbieder T-Mobile Online was geen opgave te verkrijgen over de kenmerken van de abonnementen, noch van de IPv6-plannen voor de toekomst. Stipv6 zal voortaan elk kwartaal een update van de stand van zaken geven.f

De stand van zaken in november 2012: De enige provider die een volwaardige IPv6 aanbiedt, is nog steeds XS4ALL. De grootste Nederlandse ISP's bieden in 2012 nog geen IPv6 naar consumenten. Ook bij de overheid gaat de introductie langzaam, is de conclusie van TNO in IPv6 Monitoring in Nederland  (vijfde meting).

De stand van zaken in mei 2015: De meeste abonnementen blijven klasse '3', Er zijn nog steeds providers die dynamisch IP adressen uitgeven en dus onder klasse '2' vallen, zoals Caiway. Er zijn in de loop van de jaren veel providers bijgekomen die onder klasse '5'/'6' vallen. Onder andere Ziggo als grote speler is een goede toevoeging aan het lijstje met IPv6 providers. KPN is aan het testen met een klasse '6' aansluiting bij consumenten. Kleinere providers als OnsBrabantNet bieden sinds enige tijd ook een klasse '6' aan.

Internetten.nl bereikbaar via IPv6

03-06-2015